Vooruitlopen op toekomstige mantelzorg op een agrarisch erf

Aan de Middelkampseweg in Gameren willen de initiatiefnemers tijdig inspelen op een toekomstige zorgbehoefte binnen de familie. Op het bestaande agrarische erf wordt daarom een pré-mantelzorgwoning gerealiseerd. Anders dan bij een reguliere mantelzorgwoning is er op dit moment nog geen concrete mantelzorgrelatie. Juist dat verschil maakt deze ontwikkeling planologisch interessant: de woning wordt gebouwd vóórdat de daadwerkelijke zorgsituatie ontstaat.
De gemeente Zaltbommel en de Omgevingsdienst Rivierenland zijn vroeg bij het initiatief betrokken. Uit het vooroverleg bleek dat medewerking mogelijk wordt geacht, mits het plan zorgvuldig wordt ingepast en de tijdelijke en zorggerelateerde aard van de woning duidelijk wordt geborgd.

Het plan voorziet in één pré-mantelzorgwoning op het bestaande agrarische erf. De woning wordt geplaatst op een braakliggend gedeelte naast een bestaande loods en blijft volledig binnen het bestaande erf en bouwvlak. Daardoor ontstaat geen uitbreiding richting het omliggende agrarische landschap en kunnen de bestaande agrarische functies ongewijzigd worden voortgezet.
De woning krijgt een duidelijke functionele relatie met de bestaande bedrijfswoning. Ook wordt de woning landschappelijk ingepast met erfbeplanting en een kleinschalig plantsoen, waarbij gebruik wordt gemaakt van de bestaande ontsluiting en parkeerruimte.

Het geldende omgevingsplan staat op het agrarische erf in beginsel slechts één bedrijfswoning toe. Een reguliere mantelzorgwoning kan onder voorwaarden vergunningvrij worden gerealiseerd wanneer al daadwerkelijk sprake is van mantelzorg. Voor pré-mantelzorg geldt dat echter niet: omdat de zorgrelatie nog niet bestaat, kan geen gebruik worden gemaakt van die reguliere regeling.
BNO heeft daarom een BOPA-motivering opgesteld. Daarbij is niet alleen onderbouwd waarom een extra tijdelijke woonvoorziening op deze plek ruimtelijk aanvaardbaar is, maar ook hoe wordt voorkomen dat feitelijk een permanente tweede woning op het agrarische erf ontstaat.
Aan de vergunning worden daarom voorwaarden gekoppeld. De woning mag uitsluitend worden gebruikt zolang sprake is van pré-mantelzorg of een aantoonbaar te verwachten zorgbehoefte. Wanneer die situatie eindigt, moet het zelfstandige gebruik worden beëindigd en moeten binnen één maand de voorzieningen worden verwijderd die zelfstandige bewoning mogelijk maken.

De belangrijkste uitdaging was het combineren van wonen en toekomstige zorg met een actief agrarisch erf. In de directe omgeving bevinden zich agrarische bedrijven en glastuinbouw. Daarom moest worden aangetoond dat de nieuwe woonfunctie enerzijds een goed woon- en leefklimaat heeft en anderzijds geen extra beperkingen oplevert voor de omliggende bedrijfsvoering.
Voor geluid is onder meer gekeken naar een glastuinbouwgebied op circa 40 meter afstand. Ook het eigen agrarische erf is beoordeeld. In de BOPA is gemotiveerd dat de tijdelijke pré-mantelzorgsituatie ruimtelijk aanvaardbaar is en niet leidt tot een onevenredige beperking van bestaande agrarische functies.
Daarnaast zijn wegverkeersgeluid, bodem, water, natuur en landschappelijke inpassing onderzocht. Uit het akoestisch onderzoek blijkt dat de geluidbelasting van de Middelkampseweg onder de standaardwaarde blijft. De bodem is als onverdacht beoordeeld en uit de watertoets volgt dat sprake is van een gering waterschapsbelang.
Zo wordt vooruitgelopen op een toekomstige zorgsituatie, zonder dat het agrarische karakter van het erf verloren gaat of permanent een extra woning aan het buitengebied wordt toegevoegd.