Alles over de BOPA

Een BOPA is een omgevingsvergunning waarmee kan worden afgeweken van het omgevingsplan. De afkorting staat voor buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Een BOPA is nodig wanneer een voorgenomen ontwikkeling niet past binnen het omgevingsplan, maar het bevoegd gezag toch wil meewerken aan de ontwikkeling. 

Kort gezegd: past een bouwplan, gebruikswijziging of andere activiteit niet binnen het omgevingsplan? Dan kan een BOPA de juridische route zijn om die activiteit toch mogelijk te maken. 

Wat betekent BOPA? 

BOPA staat voor buitenplanse omgevingsplanactiviteit. Het begrip komt uit de Omgevingswet. De BOPA is een belangrijk instrument sinds de invoering van de Omgevingswet, naast het omgevingsplan zelf. 

Technisch gezien is een BOPA geen apart besluit, maar een type omgevingsvergunning. Met die vergunning wordt toestemming gegeven voor een activiteit die in strijd is met het omgevingsplan. 

Wanneer heeft u een BOPA nodig? 

Een BOPA is aan de orde als een activiteit niet binnen het omgevingsplan past. Onder de Omgevingswet krijgen gemeenten veel ruimte om zelf regels op te nemen in het omgevingsplan. Daarin kan staan dat bepaalde activiteiten zonder vergunning zijn toegestaan, dat voor bepaalde activiteiten een omgevingsvergunning nodig is, of dat bepaalde activiteiten niet zijn toegestaan. 

Een BOPA komt vooral in beeld bij die laatste categorie: activiteiten die niet zijn toegestaan op grond van het omgevingsplan. Dat geldt ook als het omgevingsplan niets regelt over de gewenste ontwikkeling, maar de activiteit wel in strijd is met het omgevingsplan. 

Een BOPA kan bijvoorbeeld nodig zijn wanneer: 

• een bouwplan in strijd is met de regels van het omgevingsplan;  

• een bepaald gebruik van gronden of gebouwen niet is toegestaan;  

• het omgevingsplan geen regeling bevat voor de gewenste ontwikkeling;  

• er geen binnenplanse afwijkingsmogelijkheid beschikbaar is. 

De wettelijke grondslag van de BOPA 

De Omgevingswet noemt de BOPA in artikel 1.1 Ow. Dit artikel verwijst naar bijlage 1 bij de Omgevingswet, waarin de begrippen zijn opgenomen. 

Daarin staat dat een buitenplanse omgevingsplanactiviteit een activiteit is die:

• in het omgevingsplanvergunningplichtigis gemaakt en in strijd is met het omgevingsplan, of 
• op een andere manier in strijd is met het omgevingsplan. 

 

Daarnaast bepaalt artikel 5.1 Ow dat het verboden is om zonder omgevingsvergunning bepaalde activiteiten te verrichten, waaronder een omgevingsplanactiviteit. Binnen die systematiek is de BOPA de route om buitenplans van het omgevingsplan af te wijken. 

In de praktijk zal vooral de tweede categorie vaak voorkomen. Dat komt doordat veel omgevingsplannen in de overgangsfase nog grotendeels bestaan uit voormalige bestemmingsplannen en de zogenoemde bruidsschat. Daardoor zijn er nog relatief weinig situaties waarin het omgevingsplan zelf al expliciet een vergunningplicht voor een buitenplanse activiteit bevat. 

Wat is het verschil tussen een BOPA en een OPA? 

Onder de Omgevingswet wordt onderscheid gemaakt tussen een omgevingsplanactiviteit en een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. 

Een omgevingsplanactiviteit, vaak afgekort als OPA, is een activiteit waarvoor het omgevingsplan zelf regels stelt. Het omgevingsplan kan bijvoorbeeld bepalen dat een activiteit alleen met een omgevingsvergunning is toegestaan. 

Een BOPA is juist bedoeld voor activiteiten die niet binnen het omgevingsplan passen. Het gaat dus om een buitenplanse afwijking. 

Het verschil is in het kort: 

• OPA: de vergunningplicht of beoordelingsruimte volgt uit het omgevingsplan zelf.  

• BOPA: de activiteit past niet binnen het omgevingsplan en wordt buitenplans beoordeeld. 

Voorbeeld van een BOPA 

Stel dat een perceel volgens het omgevingsplan alleen mag worden gebruikt voor bedrijvigheid. Een initiatiefnemer wil op die locatie woningen realiseren. Als woningbouw op die plek niet past binnen het omgevingsplan, kan een BOPA nodig zijn om daarvan af te wijken. 

Hetzelfde kan gelden voor een bouwplan dat hoger, groter of anders is dan het omgevingsplan toestaat. 

Samenvatting: wat moet u weten over de BOPA? 

De belangrijkste punten over de BOPA zijn: 

• BOPA staat voor buitenplanse omgevingsplanactiviteit.  

• Een BOPA is een omgevingsvergunning.  

• De BOPA maakt het mogelijk om af te wijken van het omgevingsplan.  

• De BOPA is vooral relevant als een ontwikkeling niet binnen het omgevingsplan past.  

• De BOPA lijkt op de vroegere afwijkvergunning onder de Wabo, maar valt onder de systematiek van de Omgevingswet.  

• In de praktijk wordt de BOPA vaak gebruikt voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen die nog niet in het omgevingsplan zijn geregeld.  

Meer weten over de BOPA? 

Wilt u weten hoe een BOPA wordt beoordeeld, welke voorwaarden gelden of wat de voor- en nadelen zijn ten opzichte van een wijziging van het omgevingsplan? Lees dan ook onze andere blogs over het toetsingskader, de procedure en praktische aandachtspunten bij de BOPA. 

Hulp nodig bij een BOPA-aanvraag? 

Een BOPA-aanvraag vraagt om een goede onderbouwing en een zorgvuldige afstemming met het omgevingsplan. Wilt u weten of uw ontwikkeling via een BOPA mogelijk is, of heeft u hulp nodig bij het voorbereiden of indienen van de aanvraag? Neem dan contact met ons op. Wij denken graag met u mee over de beste route voor uw initiatief!

[1] Artikel 2.1, lid 1, sub c jo. artikel 2.12, lid 1, sub a, onder 3 Wabo.

Geschreven door: Frank Zeldenrust, jurist Omgevingsrecht bij Buro Nederlandse Ontwikkeling (BNO)